Herinneren met kracht – 1 juli
Drie weken geleden werd Fort Amsterdam op Curaçao, forti zoals het in de volksmond heet, opnieuw wakker geschud. Niet door kanonnen of bevelen, maar door gezang in Papiamentu en het ritme van Tambú.
Het is geen herdenking ter ere van het voormalige hoofdkwartier van de West-Indische Compagnie, waarvoor dit fort ooit diende. Maar een viering van de Afro-Curaçaose geschiedenis en de nazaten die op deze historische dag,1 juli, Dia di Abolishon (afschaffing slavernij), het erfgoed van deze plek terugclaimden.
Waar ST/Art voor staat
Voor ST/Art was dit geen momentopname. Integendeel: deze dag belichaamde precies waar we als organisatie voor staan. We bouwen bruggen tussen de systeemwereld en de leefwereld. We werken samen met lokale partners, creëren ruimte voor creatives om hun verhaal te vertellen, en zorgen ervoor dat die verhalen worden gezien, gehoord en gevierd.
We vertelden al eerder over onze medeoprichter Saundra, die voor een jaar naar Curaçao vertrok. Dit is slechts één puzzelstuk in een groter geheel. Met het event Kiminá e Kòi Tambú – Unlock the Beat of Your Roots op 1 juli op Curaçao viel er weer een belangrijk stuk op z’n plek.
Waardevolle samenwerking
Deze viering is ontstaan vanuit een samenwerking tussen Stichting Kiminá, het Platform Slavernijverleden en Erfgoed, Bartendaz NL, The Unlock Experience Foundation en ST/Art.
Het is het resultaat van doorzettingsvermogen en het vertrouwen dat het door kon gaan. Soms was het even schakelen, want de flow op Curaçao is anders dan die in Nederland. Maar in plaats van de handdoek in de ring te gooien, hebben we het tóch voor elkaar gekregen.
Natuurlijk was niet alles perfect op de dag zelf, zoals dat bij evenementen vaak het geval is, maar gelukkig waren het de optredens die hier de schaduw vanaf wierpen, en het licht in Fort Amsterdam lieten schijnen.
Hieronder nemen we je mee in wat er die dag gebeurde, zodat je kunt zien wat er mogelijk wordt wanneer erfgoed, expressie en samenwerking samenkomen op één historische dag.
Eindelijk vrijheid
“Kimina, kimina, kimina, kimina, kimina, kimina.”
Vernon Chatlein opent de voorstelling Kimina: E Kòi Tambú met het ritme van zijn stem. Terwijl hij het woord zegt, herhalen de dansers, zangers en muzikanten zijn woorden. Het is donker, maar de kleuren van hun rokken, jurken en broeken met Afrikaanse prints doen het fort oplichten.
Kimina staat voor het geluid van de chapi, het ritme dat ontstaat wanneer erop gespeeld wordt: kimina, kimina, kimina. Zeg het snel achter elkaar, en je voelt het ritme.
De chapi is een ijzeren voorwerp, vaak een schoffelblad of een metalen schep, dat als percussie-instrument wordt gebruikt. Het wordt bespeeld door er met een metalen staafje op te slaan, waardoor een karakteristiek ritmisch geluid ontstaat.
De interactieve voorstelling neemt het publiek mee in de wereld van Tambú. Sommige liederen zijn bekend en worden uit volle borst meegezongen, bij andere liederen verschijnt kippenvel en wordt er zelfs een traan gelaten. Je ziet handen op harten, ogen gesloten en mensen die meewiegen op het ritme. Het ritme van de drum voert iedereen mee naar de tijd van de slavernijgeschiedenis en de lange weg naar vrijheid. Geen lijden meer, geen onderdrukking van je eigen taal of muziek, maar libertad, oftewel: vrijheid.
Makers in de spotlight
Het is niet alleen Kimina: E Kòi Tambú die indruk maakt. De brassband Still Building Music drumt vanuit de drijvende Koningin Emmabrug helemaal tot aan de doorgang en het plein in Forti. Het is bijna onmogelijk om stil te blijven staan bij het zien en horen van zoveel getalenteerde jongeren die stralen terwijl ze hun passie uitoefenen.
Ook de groep Isoco met traditionele instrumenten die verbonden zijn aan Curaçao weet te raken. Als achtergrond hebben ze een reusachtige tambú-trommel een symbool dat doorklinkt in hun performance. En dan is er nog de meertallige groep Tipico, waarbij de hoofdzangeres met haar zachte en melodieuze stem op geheel eigenwijze het erfgoed tot leven brengt.
Erfgoed erkennen
Naast de performances is er ook ruimte voor officiële momenten. Zo spreekt gouverneur Lucille George-Wout over het belang van eenheid. Een bijzondere noot, want zij woont deels in Fort Amsterdam en dus letterlijk in het hart van deze geschiedenis.
Als voorprogramma van de voorstelling Kimina; e ko’i Tambu worden er awards uitgereikt aan mensen die zich op bijzondere wijze inzetten voor het behoud van Curaçaos erfgoed. De awards zijn miniatuur-tambu’s, ontworpen door Archel Kwidama. Eén van de ontvangers is Indira Boelbaai, je herkent haar misschien als de vrouw die in een eerdere blog de rondleiding gaf in het Tambú Museum.
Bouwen aan een groter geheel
Zoals eerder genoemd, was deze 1 juli slechts één puzzelstuk in een groter geheel. Het is echter wel een betekenisvol stuk en er blijven nieuwe stukken bijkomen. In de vorm van projecten op de Caribische eilanden, Suriname en in Nederland.
Samen met makers, verhalenvertellers en gemeenschappen eisen wij als ST/Art met elk deel ruimte op in een geschiedenis die niet langer over ons, maar met ons wordt geschreven.
Werk jij bij een organisatie die zich bezighoudt met erfgoed, cultuur, educatie of creativiteit? Neem dan CONTACT met ons op via info@startprojects.nl zodat we kunnen ontdekken hoe we samen iets blijvends kunnen neerzetten.
Foto‘s: Base Caribbean & https://www.instagram.com/anaabolishondisklabitut/